Ligt Maurice op kamer 7? Of woont hij daar?


Over hoe woordgebruik de visie van het huis verraadt...

Het verwondert, zelfs choqueert, ons dat de kranten nog steeds ‘dementerenden’ of zelfs ‘dementen’ schrijven, terwijl de Expertisecentra Dementie al 20 jaar vechten voor correct woordgebruik.
Hoe kan het dit nog steeds niet ingeburgerd is?
Het raakt ons.
Dat was te merken aan de vele tweets en posts de voorbije weken hierrond.

Waarom beroert ons dit zo? 

Woordgebruik weerspiegelt onze visie en onze waarden! 

Daarom dat sommige woorden ons raken, of kraken. Door het benoemen van zaken wordt meteen bepaald hoe we de zaken waarnemen.
De woordkeuzes die we maken, creëren een welbepaald beeld.

Woorden zijn krachtig, in positieve en negatieve zin.
Onjuist gekozen taal kan stigmatiserend of kwetsend zijn, zelfs al is dat vaak niet zo bedoeld.

Bij het woord ‘dementerenden’ ligt het accent op de aandoening, en niet op de persoon.
We reduceren de persoon tot zijn of haar aandoening. Alsof een mens met zo'n rijke levenservaring en levensgeschiedenis plots samen te vatten is in één woord.
Dat ene woord gaat voorbij aan het feit dat mensen met dementie ook zoveel andere dingen zijn naast ‘dement’: ze zijn opa, papa, broer, buurman, ex-saxofonist, gepensioneerde postbode, bierproever,…
Door ‘mensen met dementie’ te gebruiken, erkennen we impliciet dat de ziekte of beperking niet het eerste en meest definiërende aspect is van de persoon.

Soit, dat besef was er al...

MAAR er zijn nog zoveel andere woorden die in het woonzorgcentrum dagelijks worden gehanteerd op automatische piloot. 
Taalgebruik waarbij we niet meer stil staan of dit wel strookt met de visie en de waarden van het huis. 

  • Komt meneer Peeters in het woonzorgcentrum wonen, of wordt hij opgenomen? Zegt de onthaalmedewerker ‘meneer Peeters ligt hij op kamer 7’ of ‘hij woont in kamer 7’? Spreken we van een opname of een verhuis?
  • Spreken we de bewoner aan met meneer Peeters, of Maurice, of vragen we hem hoe hij wenst te worden aangesproken?
  • Is er animatie of zinvolle dagbesteding?
  • Wonen de bewoners op een afdeling, een verdieping, leefgroep of woning? En zijn het bewoners, residenten, gebruikers, cliënten of patiënten? 
  • Welke namen kregen de ‘afdelingen’? Zijn deze benamingen niet in strijd met de sfeer die uw huis wil uitstralen, of met de visie? Is de kern van uw visie 'huiselijkheid', dan lijkt de benaming De Provence misschien niet de juiste naam. Staat een verregaande dienstverlening op de voorgrond, dan klopt deze naam wellicht wel.
  • Gaan we bewust op met verkleinwoordjes? 
  • Heeft de zorgkundige kamer 7 gewassen of heeft ze Maurice gewassen? 
  • ...

Het zijn automatismen geworden, we staan er vaak niet meer bij stil.
Het doel is niet een uitspraak te doen over welke term nu precies moet worden gekozen.
Maar vinden we de visie en de missie in ons huis belangrijk, dan moet deze zich ook vertalen in de juiste woorden.
Passen de woorden die we in huis gebruiken bij de visie die we willen uitdragen? 
Gebruiken we in huis woorden die niet stigmatiserend zijn, niet kwetsend, maar respectvol en omarmend? Woorden waarmee we mensen ondersteunen om het gevoel van eigenwaarde te behouden?

Een denkoefening die zonder twijfel zinvol is in elk woonzorgcentrum: wat doet onze taal met het zelfbeeld en de eigenwaarde van de bewoner?
Hoe moet het voelen als bewoner te horen dat je op kamer 7 ligt?
En dat je gereduceerd wordt tot een kamernummer als de zorgkundige opsomt bij wie ze het ochtendtoilet heeft gedaan?

Een cultuur van bewust taalgebruik creëren, is een werk van lange adem. 

"Discipline is de bridge between goals and accomplishments." (Jim Rohn)

Het vraagt maanden, vaak jaren om woordgebruik te wijzigen en de automatismen eruit te krijgen.
Niet zelden hoor ik: “Ik heb dat nochtans al 10 keer gezegd.”
Tien keer herhalen is niet genoeg, en 30 keer ook niet...

Durven we corrigeren?

Wat doet u als een sollicitant zegt 'ik werk nu op de dementenafdeling'.
Laat u het zo, of corrigeert u geruisloos 'je werkt nu op afdeling voor mensen met dementie.'
Of gaat u nog een stap verder en corrigeert u expliciet 'hier in huis noemen we dit een woning voor mensen met dementie'?
En luister je dan in de rest van het gesprek of de kandidaat-medewerker zijn/haar taalgebruik aanpast?
En blijft u corrigeren zodat men voelt dat u dit belangrijk vindt? 

Zelf als directeur of leidinggevende continu het goede voorbeeld geven, en 'geruisloos' corrigeren bij medewerkers doet al heel veel.
Maar bij sommige medewerkers zal dit niet voldoende zijn, en zal er expliciet moeten worden gecorrigeerd.
Niet één keer, maar vele keren.

Herhalen. Herhalen. Herhalen.
Corrigeren. Corrigeren. Corrigeren. 

Tot ook bij de medewerkers zelf het fout woordgebruik aanvoelt als een aanval op de mooie visie van het huis, en men onderling spontaan ook begint te corrigeren.
Dan is de incorporatie (of hoe zeg je dit?) nabij.

Leg ook uit waarom.

Ik herinner mij nog heel goed wanneer mijn ogen zijn open gegaan rond taalgebruik inzake dementie. 

Het was Bart Deltour (ik zie het zo voor mij, en het is 20 jaar geleden!) die tijdens een vorming vertelde wat taalgebruik met de eigenwaarde van een persoon kan doen.
Hij legde vol passie uit waarom de Expertisecentra Dementie voluit kozen voor de term 'mensen met dementie'. Zijn uitleg heeft me geraakt, en zelden of nooit zal je mij nog betrappen op het woord 'dementen' of 'dementerenden'.
Vandaar ook de oproep om niet alleen medewerkers uit te nodigen tot bedachtzaam taalgebruik, maar zeker ook uit te leggen en te laten voelen WAAROM u dit belangrijk vindt. 

Waarom woorden zoveel meer zijn dan gewoon woorden. 

2 december 2019

Ligt Maurice op kamer 7? Of woont hij daar?

De familie is partner in de zorg. Ook in tijden van corona?

"De familie is partner in de zorg." Het staat in quasi alle visieteksten van woonzorgcentra. Mooi. En evident. Maar is onze visie onze leidraad in beslissingen, ook in tijden van crisis? Of geldt onze visie enkel in ‘normale’ tijden, en schuiven we die in crisistijden aan de kant?

14 september 2020

Lees meer keyboard_arrow_right

Laad me met rust!

Net wanneer je het gevoel hebt dat je geen tijd hebt om te ademen, is het dringend tijd om te ademen...

15 juli 2020

Lees meer keyboard_arrow_right

Als we elk ons steentje bijdragen...

Laat ons blijven dromen. Groot dromen. In het belang van bewoners en medewerkers. En laat ons die dromen nog realiseren ook!

21 juni 2020

Lees meer keyboard_arrow_right

Woonzorgcentra mogen geen mini-ziekenhuizen worden

“We wisten het al, maar het wordt nogmaals bewezen: de ouderenzorg is gezegend met enorm bezielde medewerkers, en met directieleden die door het vuur gaan voor bewoners en medewerkers. Dat mag ook wel eens gezegd worden.” Over de 'lessons learned' in de coronacrisis...

18 mei 2020

Lees meer keyboard_arrow_right

Zullen we het even door de vingers zien?

De crisis maakt het moeilijker dan ooit om bij te sturen, om problemen aan te pakken. Want er is die oneindige dankbaarheid naar de medewerkers toe voor hun inzet. Zullen we dat gedrag dan maar even door de vingers zien?

15 mei 2020

Lees meer keyboard_arrow_right

Nadenken over visie en waarden, daar is nu echt geen tijd voor...

Voor visie en waarden, daar is nu in deze coronacrisis geen tijd voor, zou u kunnen denken. Toch is het nét nu zo belangrijk! Af en toe teruggaan naar het 'waarom' van onze organisatie, zelfs in crisistijden, kan immers heel erg helpen om de periode door te komen.

9 april 2020

Lees meer keyboard_arrow_right

Zorg voor de zorgenden - initiatieven ter verhoging van de mentale weerbaarheid

Als directeur of leidinggevende doen we er alles aan om - in deze crisistijd - een cultuur van psychologische veiligheid te creëren in ons wzc. Toch is dit voor sommige medewerkers niet voldoende. Er zijn intussen verschillende initiatieven opgestart die zorgverleners ondersteunen om de angst te reduceren en de mentale weerbaarheid te verhogen.

7 april 2020

Lees meer keyboard_arrow_right

Ook in de ouderenzorg is de rek eruit...

Wij willen niets liever dan goede, kwaliteitsvolle zorg geven, en goed wonen en leven op de eerste plaats zetten. We zien veel welwillendheid in de sector en er zijn prachtige initiatieven. We leggen de lat alsmaar hoger, geheel terecht overigens, en ik werk daar heel graag aan mee! Maar bloeien op droge grond is heel erg moeilijk. Als de trend van besparingen in de ouderenzorg zich nog enkele jaren verderzet, dan zullen onze inspanningen weldra niet meer zijn dan water naar de zee dragen.

5 maart 2020

Lees meer keyboard_arrow_right

Als een medewerker vertrekt, dan moet hij/zij niet meer terugkomen

Als een getalenteerde, bezielde medewerker het woonzorgcentrum verlaat, dan vinden we dit spijtig. Bijzonder spijtig zelfs. Want goede medewerkers zijn goud waard. Maar wie weet, komen ze ooit terug...

27 januari 2020

Lees meer keyboard_arrow_right

Soms moeten we wat explicieter zijn met onze goede bedoelingen...

Een cultuur van warme zorg creëer je niet van vandaag op morgen, en niet tussen de soep en de patatten...

22 december 2019

Lees meer keyboard_arrow_right

Moedig zijn: het is verdorie lastig...

Soms weten we waar we zouden moeten geraken. We zien het doel voor ogen. Maar we geraken er niet omdat we de stappen die nodig zijn om er te geraken niet zetten. Het is niet evident: moed kiezen boven gemak.

4 november 2019

Lees meer keyboard_arrow_right

Sociale media in de ouderenzorg

Wel of niet inzetten op sociale media in de ouderenzorg? Drie directeurs van woonzorgcentra aan het woord.

14 oktober 2019

Lees meer keyboard_arrow_right

Het vertrouwen was al weg na tien minuten

Vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Een waarheid als een koe. Maar hoe kunnen we het vertrouwen verdienen van toekomstige bewoners, familieleden, medewerkers,...?

30 september 2019

Lees meer keyboard_arrow_right

Wachten tot uw wachtlijst aangroeit, of...

Wie al langer meedraait als directeur in de sector, had 10 jaar geleden geen problemen met wachtlijsten. Of toch, er was wel een probleem. Ze waren te lang. Nu is het anders. Wachtlijsten zijn kort, of onbestaande. Wat doen we eraan? Hoewel we het niet zo graag horen, is het toch een feit. Deskundig inzetten van sociale media kan hier iets betekenen.

24 september 2019

Lees meer keyboard_arrow_right

{{ popup_title }}

{{ popup_close_text }}

x